คู่มือการติดตั้งท่อไฟฟ้า

การเดินท่อไฟฟ้าแบ่งออกได้หลายประเภท

ขึ้นอยู่กับลักษณะของท่อและวิธีการเดินท่อ ประเภทของท่อไฟฟ้า


1. ท่อโลหะชนิดแข็ง (RIGID METAL CONDUIT - IMC)

แข็งแรง ทนทาน เหมาะกับงานภายนอก หรือบริเวณที่ต้องการความแข็งแรงสูง


2.ท่อโลหะบาง (ELECTRICAL METALLIC TUBING - EMT)

น้ำ หนักเบา ติดตั้งง่าย นิยมใช้ภายในอาคาร


3.ท่อพีวีซี (PVC CONDUIT)

ไม่นำ ไฟฟ้า ทนต่อสารเคมี และความชื้น เหมาะกับงานฝังดินหรืองานกลางแจ้ง


4.ท่ออ่อนโลหะ (FLEXIBLE METAL CONDUIT - FMC)

งอได้ เหมาะกับบริเวณที่มีการสั่นสะเทือน หรือที่ติดตั้งยาก


5.ท่ออ่อนพีวีซี (FLEXIBLE PVC CONDUIT) ใช้งานง่าย งอได้

การเดินท่อไฟฟ้าแบ่งออกได้หลายประเภท

ขึ้นอยู่กับลักษณะของท่อและวิธีการเดินท่อ

ประเภทของท่อไฟฟ้า

1. ท่อโลหะชนิดแข็ง (RIGID METAL CONDUIT - IMC)

แข็งแรง ทนทาน เหมาะกับงานภายนอก หรือบริเวณที่ต้องการความแข็งแรงสูง

2.ท่อโลหะบาง (ELECTRICAL METALLIC TUBING - EMT)

น้ำ หนักเบา ติดตั้งง่าย นิยมใช้ภายในอาคาร

3.ท่อพีวีซี (PVC CONDUIT)

ไม่นำ ไฟฟ้า ทนต่อสารเคมี และความชื้น เหมาะกับงานฝังดินหรืองานกลางแจ้ง


4.ท่ออ่อนโลหะ (FLEXIBLE METAL CONDUIT - FMC)

งอได เหมาะกับบริเวณที่มีการสั่นสะเทือน หรือที่ติดตั้งยาก

5.ท่ออ่อนพีวีซี (FLEXIBLE PVC CONDUIT) ใชงานง่าย งอได้

การเดินสายในท่อโลหะ

ท่อโลหะที่นิยมใช้ทั่วไปจะเป็นท่อเหล็กชุบสังกะสี มีดังนี

1. ท่อโลหะหนา (RIGID STEEL CONDUIT) เรียกกันทั่วไปว่า RMC หรือ RSC (RIGID STEELCONDUIT)

เป็นท่อเหล็กชนิดหนา จึงมีความแข็งแรงใช้ป้องกันทางกลได้ดี มีขนาดตั้งแต่ 15 มม.(1/2 นิ้ว) ถึง 150 มม.

(6 นิ้ว) มีความยาว 3.0 ม.

2. ท่อโลหะหนาปานกลาง (INTERMEDIATE METAL CONDUIT) มีความแข็งแรง และใช้ป้องกันทางกล

ได้ดีเช่นเดียวกับท่อโลหะหนาแต่บางกว่า สามารถใช้ทดแทนกันได้ มีขนาดตั้งแต่ 15 มม. (1/2 นิ้ว) ถึง 100

มม. (4 นิ้ว) มีความยาว 3.0 ม.

3. ท่อโลหะบาง (ELECTRICAL NELIC TUBING) เป็นท่านที่มีความหนาน้อยสุด จึงห้ามทำ เกลียวเพราะจะ

ทำ ให้ท่อขาดได้ การติดตั้งสามารถดัดโค้งได้ด้วยเครื่องมือ ในมาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าฯ ห้ามเดินฝังดิน

โดยตรง และห้ามใช้ในระบบไฟฟ้าแรงสูง มีขนาดตั้งแต่ 15 มม. (1/2 นิ้ว) ถึง 50 มม. (2 นิ้ว) มีความยาว

3.0 ม.

การใช้งาน ท่อโลหะนี้ใช้กับงานเดินสายทั่วไป ปกติใช้ได้ทั้งในสถานที่แห้ง ชื้น และเปียก

การติดตั้งต้องให้เหมาะสมกับสภาพที่ใช้งานด้วย และมีการป้องกันการผุกร่อนที่เหมาะสม

วิธีการเดินสายร้อยท่อโลหะ

ระยะจับยึดท่ออโลหะแข็ง

การติดตั้งใช้งาน

- เมื่อเดินท่อเข้ากล่องหรือส่วนประกอบอื่น ๆ ต้องจัดให้มีบุชชิง หรือมีการป้องกันไม่ให้ฉนวนของสายชำ รุด

- มุมตัดโค้งระหว่างจุดดึงสายรวมกันแล้วต้องไม่เกิน 360 องศา

- ต้องติดตั้งระบบท่อให้เสร็จก่อนจึงทำ การเดินสายไฟฟ้า เพื่อทดสอบว่าสามารถร้อยสายและดึงสายออกได้

- การจับยึด ต้องจับยึดให้มั่นคง แข็งแรง ระยะท่างระหว่างจุดยืบจุดแรกกับอุปกรณ์หรือกล่องต่อสายไม่

เกิน 0.90 ม. และระหว่างจุดจับยึดด้วยกันไม่เกิน 3 ม.

- การต่อสาย ทำ ได้เลพาะในกล่องต่อสาย หรือกต่องต่อจุดไฟปิดออกได้ระควกและห้ามต่อสายในท่อร้อย

สาย

- การติดตั้งพ่อร้อยสายเข้ากับกล่องต่อสายหรือเครื่องประกอบการเดินท่อต้องมีบุชชิ่งเพื่อป้องกันมิให้ฉนวน

หุ้มสายชำ รุด นอกเสียจากว่าท่องต่อสายและเครื่องประระกอบการได้ออกแบบเพื่อป้องกันการชำ รุดของ

ฉนวนไว้แล้ว

ระยะจับยึดท่ออโลหะแข็ง

วิธีการเดินสายร้อยท่อโลหะอ่อน

การเดินสายร้อยท่อโลหะอ่อน (FLEXIBLE METAL CONDUIT)

ท่อชนิดนี้ทำ จากเหล็กชุบสังกะสีมีลักษณะเป็นแผ่นม้วนล็อกเข้าด้วยกันเพื่อให้สามารถโค้งงอหรือม้วนได้ ใช้

เดินเข้าอุปกรณ์ไฟฟ้าหรือกล่องต่อสาย ไม่มีจุดประสงค์เพื่อใช้เดินแทนท่อโลหะ

การใช้งาน ต้องเป็นไปตามข้อกำ หนดต่อไปนี้ ทุกข้อ

- ใช้ในสถานที่แห้ง เพราะท่อกันน้ำ เข้าไม่ได้

-ใช้ในสถานที่เข้าถึงได้ และเพื่อป้องกันภายทางกายภาพ หรือเพื่อการมอ่อนสาย

- ใช้เดินกับริภัณฑ์ไฟฟ้าหรือกล่องต่อสายและความยาวไม่เกิน 1.80 ม.

การติดตั้งใช้งาน

- มุมดัดโค้งระหว่างจุดดึงสายรวมกันแล้วต้องไม่เกิน 360 องศา

- ท่อร้อยสายต้องต่อลงดิน แต่ห้ามใช้ท่อเป็นตัวนำ แทนสายดิน

การเดินรางสายไฟแบ่งออกได้หลายประเภท

ขึ้นอยู่กับลักษณะของรางและวิธีการเดินราง

ประเภทของรางเก็บสายไฟฟ้า

1. ชนิดติดตั้งบนพื้น (FLOOR DUCT)

รางสายไฟชนิดนี้ นิยมนำ มาใช้กับพื้นทางเดิน ถูกออกแบบมาสำ หรับเก็บสายไฟที่มีความจำ เป็นต้องลากผ่าน

ทางเดิน ที่มีการติดตั้งบนพื้นโดยเฉพาะ มีลักษณะที่ออกแบบเป็นโค้งหลังเต่า เป็นเนินขนาดเล็ก เช่น ทางผ่านระหว่าง

ประตู หรือช่องระหว่างทางเดิน โดยสามารถเดินข้ามหรือใช้รถเข็นขนาดเล็กลากผ่านไปได้ สินค้าบางรุ่นมีส่วนที่แยกสาย

ภายใน และติดตั้งง่ายและรวดเร็วด้วยเทปกาวสองหน้า

2. ชนิดติดตั้งบนผนัง (TELEPHONE CABLE DUCT)

รางสายไฟขนาดเล็กชนิดติดตั้งบนผนัง เป็นรางเก็บสายไฟตามพื้นและเพดาน ซึ่งมีคลิปยึดสายไฟเพื่อ

ความเป็นระเบียบในการเก็บสายไฟ และยังสามารถเปิดฝาตรวจสอบในกรณีที่ต้องการซ่อมบำ รุงสายไฟได้ง่าย เหมาะ

สำ หรับงานตกแต่งภายใน ใช้ได้ทั้งในสำ นักงาน บ้านพัก ที่อยู่อาศัย ง่ายต่อการติดตั้งและดัดแปลง

3. ชนิดติดตั้งสำ หรับงานระบบ (WIRE DUCT)

รางสายไฟชนิดติดตั้งสำ หรับงานระบบไฟฟ้า เป็นรางเก็บสายไฟที่มีลักษณะโปร่งใส มีช่องว่างด้านข้าง

เพื่อการแยกสายไฟ เพื่อความสะดวกในการแยกสายเข้าตามจุดต่างๆในการใช้งานหลายจุด จึงไม่ต้องตัดแบ่งราง

หลายส่วน ง่ายต่อการเชื่อมต่อกับอุปกรณ์ภายในตู้คอนโทรลหรือแผงควบคุม นิยมใช้ในภาคอุตสาหกรรม ที่มีปริมาณ

สายไฟที่ใช้งานจำ นวนมาก เช่น ในโรงงานอุตสาหกรรม งานระบบต่างๆ หรือคลังสินค้า โดยมีอุปกรณ์เสริมเพื่อ

อำ นวยความสะดวก และมีความยืดหยุ่นในตัวเองสูงไม่แตกหักง่าย

การเดินรางสายไฟแบ่งออกได้หลายประเภท

ขึ้นอยู่กับลักษณะของรางและวิธีการเดินราง
ประเภทของรางเก็บสายไฟฟ้า

1. ชนิดติดตั้งบนพื้น (FLOOR DUCT)

รางสายไฟชนิดนี้ นิยมนำ มาใช้กับพื้นทางเดิน ถูกออกแบบมาสำ หรับเก็บสายไฟที่มีความจำ เป็นต้องลากผ่าน

ทางเดิน ที่มีการติดตั้งบนพื้นโดยเฉพาะ มีลักษณะที่ออกแบบเป็นโค้งหลังเต่า เป็นเนินขนาดเล็ก เช่น ทางผ่านระหว่าง

ประตู หรือช่องระหว่างทางเดิน โดยสามารถเดินข้ามหรือใช้รถเข็นขนาดเล็กลากผ่านไปได้ สินค้าบางรุ่นมีส่วนที่แยกสาย

ภายใน และติดตั้งง่ายและรวดเร็วด้วยเทปกาวสองหน้า

2. ชนิดติดตั้งบนผนัง (TELEPHONE CABLE DUCT)

รางสายไฟขนาดเล็กชนิดติดตั้งบนผนัง เป็นรางเก็บสายไฟตามพื้นและเพดาน ซึ่งมีคลิปยึดสายไฟเพื่อ

ความเป็นระเบียบในการเก็บสายไฟ และยังสามารถเปิดฝาตรวจสอบในกรณีที่ต้องการซ่อมบำ รุงสายไฟได้ง่าย เหมาะ

สำ หรับงานตกแต่งภายใน ใช้ได้ทั้งในสำ นักงาน บ้านพัก ที่อยู่อาศัย ง่ายต่อการติดตั้งและดัดแปลง

3. ชนิดติดตั้งสำ หรับงานระบบ (WIRE DUCT)

รางสายไฟชนิดติดตั้งสำ หรับงานระบบไฟฟ้า เป็นรางเก็บสายไฟที่มีลักษณะโปร่งใส มีช่องว่างด้านข้าง

เพื่อการแยกสายไฟ เพื่อความสะดวกในการแยกสายเข้าตามจุดต่างๆในการใช้งานหลายจุด จึงไม่ต้องตัดแบ่งราง

หลายส่วน ง่ายต่อการเชื่อมต่อกับอุปกรณ์ภายในตู้คอนโทรลหรือแผงควบคุม นิยมใช้ในภาคอุตสาหกรรม ที่มีปริมาณ

สายไฟที่ใช้งานจำ นวนมาก เช่น ในโรงงานอุตสาหกรรม งานระบบต่างๆ หรือคลังสินค้า โดยมีอุปกรณ์เสริมเพื่อ

อำ นวยความสะดวก และมีความยืดหยุ่นในตัวเองสูงไม่แตกหักง่าย

ประเภทของรางเก็บสายไฟฟ้า
1. ชนิดติดตั้งบนพื้น (FLOOR DUCT)

รางหลังเต่าเหมาะสำ หรับร้อยสายไฟที่ผนัง พื้น และทาง

เดิน มีเทปกาวสองหน้าสะดวกในการติดตั้ง ผลิตจากวัสดุพลาสติก

คุณภาพ แข็งแรง ทนทาน สามารถใช้งานได้ยาวนาน ทนความร้อน

สูงสุดได้ไม่เกิน 85 องศาเซลเซียส

2. ชนิดติดตั้งบนผนัง (TELEPHONE CABLE DUCT)

-รางทรังกิ้งพีวีซี เหมาะสำ หรับงานระบบไฟฟ้าและการ

ติดตั้งระบบสื่อสารต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นในบ้านเรือน สำ นักงาน หรือ

โรงงานอุตสาหกรรม รางทรังกิ้งพีวีซีมีคุณสมบัติที่โดดเด่นหลาย

ประการ ซึ่งทำ ให้ได้รับความนิยมในการติดตั้งระบบสายไฟและสาย

สัญญาณ

-รางวายดักส์ (รางโปร่ง)เหมาะสมกับงานเก็บสายทุก

ประเภท สามารถใช้งานได้คุ้มค่าทุกพื้นที่ของผลิตภัณฑ์ มีความ

ทนทาน ความยืดหยุ่นสูง

3. ชนิดติดตั้งสำ หรับงานระบบ (WIRE DUCT)

-รางเก็บสายไฟเคเบิ้ลเทรย์ ข้างลอน ( CABLE TRAY –

ROUGH SIDE ) เหมาะสำ หรับการติดตั้งระบบสายไฟฟ้าภาย

ในเเละภายนอกอาคาร ที่ต้องการความทนทานต่อทุกสภาพสิ่งเเวดล้อม
-รางไฟเคเบิ้ลแลดเดอร์ (CABLE LADDER) นิยมใช้กันในโรงงาน

อุตสาหกรรมขนาดใหญ่ ห้างสรรพสินค้า ที่ต้องใช้สายไฟฟ้าจำ นวนมาก

เพราะจะช่วยทำ ให้พื้นที่เป็นระเบียบ และเพิ่มความปลอดภัย จุดเด่นของ

รางไฟเคเบิ้ลแลดเดอร์คือระบายอากาศได้ดี ไม่สะสมความร้อน ใช้งานได้

ทั้งสายแรงดันไฟฟ้าสูง แรงดันปานกลาง และแรงดันต่ำ พื้นที่หน้าตัดของ

ตัวนำ และฉนวนทุกเส้นในรางเดินสายต้องรวมกันได้ไม่เกิน 20 % ของ

พื้นที่หน้าตัดภายในรางเดินสาย
-รางวายเวย์ออกแบบให้เหมาะกับการใช้งานในโรงงานและ

อาคารสำ นักงาน ตัวรางมีรูสำ หรับยึดติดผนังสามารถปรับระดับได้

สะดวกและง่ายดาย ผลิตจากพลาสติก PVC เกรด A มีความแข็งแรง

สามารถรับน้ำ หนักสายไฟที่นำ มาติดตั้งได้ดี ทนทานต่อสภาวะอากาศ

และสิ่งแวดล้อมปกติ

เลือกประเภทของรางให้เหมาะกับงาน

รางวายเวย์

รางโปร่ง (วายดักส์)

รางหลังเต่า

PVC trunking

รางไฟเคเบิ้ลแลดเดอร์

เคเบิ้ลเทรย์

วิธีการเดินรางสายไฟ

1.สำรวจและวางแผนพื้นพื้นที่ติดตั้ง
 ศึกษาแปลนอาคาร/โรงงานกำหนดเส้นทางการเดินราง , หลีกเลี่ยงบริเวณที่มีความร้อนสูง แนวท่อน้ำ หรือ พื้นเปียกชื้น
 กำหนดตำแหน่ง จุดเริ่มต้น-จุดปลายทาง จุดแยก , จุดเลี้ยว

2.เลือกประเภทของรางให้เหมาะสม

3.เตรียมอุปกรณ์ และ เครื่องมือ
รางสายไฟ และ ข้อต่ออุปกรณ์ยึด เช่น ขายึดผนัง , เหล็กฉาก , Threaded Rod , Clamp เครื่องมือ สว่าน ตลับเมตร
ระดับน้ำ , ประแจ , คัตเตอร์

 4.ติดต้ังรางสายไฟ
 วิธีการติดตั้ง แบ่งตามตำแหน่ง
1:ติดผนัง ใช้ขายึดผนัง ยึดรางให้ขนาดกับแนวกำแพง
2:แขวนใต้เพดาน ใช้เกลียวเร่ง/เหล็กแขวน ยึดรางห้อยจากโครงสร้าง
3:วางบนพื้น/ใต้ดิน รองรางด้วยขาตั้งหรือฝังในช่องใต้พื้น ยกระยะการยึดรางทุก 1.5เมตร-2.5เมตร หรือใกล้จุดโค้ง

 5.วางสายไฟลงในราง
แยกสายตามประเภท : แรงสูง , แรงต่ำ , สื่อสารใช้ cable tie รัดสายทุก 30-50 ซม.อย่าให้สายพันกัน หรือ พาดจากกันแน่นเกินไป

 6.ตรวจสอบและเก็บงาน
ตรวจสอบความแข็งแรงของรางและจุดยึดรางและจุดตรวจสอบยึดสายไฟไม่มีรอยขาด/บิด/ฉนวนเสียหายปิดฝาราง (ถ้ามี) ให้แน่น
ติดป้ายชื่อ สาย/ราง เพื่อความชัดเจนในการซ่อมบำรุง

คู่มือการติดตั้งหลักดิน

1.จุดต่อลงดินของระบบไฟฟ้า (จุดต่อลงดินของเส้นศูนย์ หรือ นิวทรัล) ต้องอยู่ด้านไฟเข้าของเครื่อง ตัดวงจรตัวแรก ตู้เมนสวิทซ์
2.ภายในอาคารหลังเดียวกัน ไม่ควรมีจุดต่อลงดินมากกว่า 1 จุด
3.สายดินและสายเส้นศูนย์ต้องต่อร่วมกันที่จุดต่อลงดินภายในตู้เมนสวิทซ์ (ดูข้อยกเว้นสำหรับ ห้องชุด อาคารชุด) และ ห้ามต่อร่วมกันในที่อื่นๆ อาทิ ในแผงสวิตซ์ย่อย
ขั้วสายศูนย์ต้องมีฉนวนกั้นแยกจากตัวกล่อง ส่วนขั้วต่อสายดินกับตัวตู้ จะต่อถึงกันและต่อลงสายดิน ซึ่งขั้วสายศูนย์และขั้วสายดิน จะไม่มีการต่อถึงกัน
4.ตู้เมนสวิตซ์สำหรับห้องชุดของอาคารชุด และ ตู้แผงสวิตซ์ประจำชั้นของอาคารชุดให้ถือว่าเป็นแผงสวิตซ์ย่อย ห้ามต่อสายเส้นศูนย์และสายดินร่วมกัน
5.ไม่ควรต่อโครงโลหะของเครื่องใช้ไฟฟ้าลงดินโดยตรง แต่ถ้าได้ดำเนินการไปแล้ว ให้แก้ไขโดยมีการต่อลงดิน ที่เมนสวิตซ์อย่างถูกต้องและเดินสายดิน
จากเมนสวิตซ์ มาต่อร่วมกับสายดินที่ใช้อยู่เดิม
6.ไม่ควรใช้เซอร์กิตเบรกเกอร์ ชนิด 120/240V กับระบบไฟ 220V เพราะพิกัด IC จะลดลงประมาณครึ่งนึง
7.การติดตั้งเครื่องตัดไฟรั่ว จะเสริมการป้องกันไฟฟ้าดูดให้สมบูรณ์แบบยิ่งขึ้น เช่น กรณีที่มีน้ำท่วมขัง หรือ กรณีสายดินขาด เป็นต้น
และจุดต่อลงดินต้องอยู่ด้านไฟ เข้าของเครื่องตัดไฟรั่วเสมอ
8.ถ้าตู้เมนสวิตซ์ไม่มีขั้วต่อสายดินและขั้วต่อสายเส้นศูนย์แยกออกจากกัน เครื่องตัดไฟจะรั่วใช้ได้เฉพาะวงจรย่อยเท่านั้น
จะไม่สามารถ ใช้ตัวเดียวป้องกันทั้งบ้านได้
9.วงจรสายดินที่ถูกต้องในสภาวะปกติจะต้องไม่มีกระแสไฟฟ้าจากการใช้งานปกติไหลอยู่
10.ถ้าเดินสายไฟในท่อโลหะ จะต้องเดินสายดินในท่อโลหะนั้นด้วย (ห้ามเดินสายดินนอกท่อโลหะ)
11.ดวงโคมไฟฟ้าและอุปกรณ์ติดตั้ง ที่เป็นโลหะควรต่อลงดิน มิฉะนั้นต้องอยู่เกินระยะที่บุคคลทั่วไปสัมผัสไม่ถึง (สูง 2.40เมตร หรือห่าง 1.50เมตร ในแนวราบ)

12.ขนาดและชนิดของอุปกรณ์ระบบสายดิน ต้องเป็นไปตามมาตรฐานการเดินสายและติดตั้ง อุปกรณ์ไฟฟ้าของการไฟฟ้านครหลวง